Ministerstwo Rozwoju i Technologii planuje nowelizację ustawy o własności lokali. Resort proponuje, aby właściciel lokalu, który planuje zmienić jego przeznaczenie, był zobowiązany uzyskać na to zgodę wspólnoty w formie uchwały. A wszystko dlatego, że coraz więcej osób prowadzi w lokalach mieszkalnych działalność gospodarczą, która często bywa uciążliwa dla sąsiadów.
Ministerstwo Rozwoju i Technologii propozycję zmian w prawie uzasadnia m.in. troską o mieszkańców. Według resortu obecna swoboda właścicieli często prowadzi do zmiany przeznaczenia lokalu bez zgody wspólnoty, wbrew decyzjom wydanym w procesie budowlanym, co oddziałuje także na sąsiednie lokale i nieruchomość wspólną. Przykładowo, zdarzają się przypadki przekształcenia mieszkań w lokale użytkowe, takie jak gabinety medyczne czy kancelarie prawne. W opinii wiceministra rozwoju i technologii Tomasza Lewandowskiego, zmianą przeznaczenia lokalu wymagającą zgody wspólnoty będzie też wykorzystywanie go na potrzeby najmu krótkoterminowego.
Pomysł resortu ma zarówno swoich zwolenników, jak i przeciwników. Niezadowoleni są chociażby przedstawiciele branży najmu krótkoterminowego, którzy nie chcą, by wspólnoty mogły decydować o przeznaczeniu lokalu.
Obecnie kwestie zmiany sposobu użytkowania lokalu reguluje art. 71 Prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem zmianę stanowi m.in. rozpoczęcie lub zaprzestanie w obiekcie budowlanym albo jego części działalności, która wiąże się z koniecznością dostosowania warunków, np. w zakresie bezpieczeństwa pożarowego czy higieniczno-sanitarnych. W takiej sytuacji właściciel musi przejść złożoną procedurę administracyjną, przy czym nie ma pewności, że organ architektoniczno-budowlany taki wniosek zaakceptuje. Właśnie z tego powodu część osób unika formalności. Problem pojawia się dopiero w momencie, gdy sąsiedzi zgłoszą sprawę do nadzoru budowlanego, a ten stwierdzi nielegalne użytkowanie lokalu. W konsekwencji wszczynana jest procedura legalizacyjna albo wydawana decyzja nakazująca przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania.
Planowane wprowadzenie obowiązku uzyskania zgody wspólnoty ma funkcjonować równolegle z przepisami prawa budowlanego. Już dziś wspólnoty mieszkaniowe próbują regulować zasady korzystania z nieruchomości w swoich regulaminach, jednak brakuje im skutecznych narzędzi egzekwowania tych zasad wobec właścicieli lokali. Projekt przewiduje, że wspólnota mieszkaniowa będzie mogła uchwalić regulamin określający zasady korzystania z nieruchomości, a następnie skutecznie egzekwować ich przestrzeganie wobec osób, które je naruszają. Ponadto wspólnoty zyskają możliwość nakładania wyższych opłat na właścicieli lokali, których sposób użytkowania powoduje wzrost kosztów utrzymania części wspólnych, na przykład poprzez konieczność częstszego sprzątania czy przeprowadzania dodatkowych napraw. Alternatywne rozwiązanie stanowi wprowadzenie odpowiednich zapisów w akcie notarialnym przenoszącym własność z dewelopera na nabywcę.